RSS Feed

Tag Archives: ορθοδοξη ψυχοθεραπεια

ΨΥΧΙΑΤΡΙΚΗ..ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ..

20120630_121758

 

 

 

Διαβαζουμε στον άγιο Συμεών τον Νέο Θεολόγο.

Το καλλος της υγειας και η τερπνοτητα της ωραιοτητας, που προκαλειται απο την υγεια, δ ε ν  εχει κορεσμο. Δεν υπάρχει επίσημος ορισμός για την ψυχική νόσο ούτε κάποια ενιαία θεωρία για το τί είναι ψυχική ασθένεια. Πολλές και διαφορετικές απόψεις διατυπώνονται από τους χώρους της Ψυχιατρικής Και Της Ψυχολογίας.

Σήμερα  υπάρχουν περίπου 300 διαφορετικά συστήματα – σχολές ψυχοθεραπείας. Στη χώρα μας 20-25 και σε κανένα απ αυτα δεν είναι  Γνωστη Η Προσφορα Της Ορθοδοξης Θεολογιας Στην Α λ η θ ι ν η  Θεραπεια.

 

Σχετική εικόνα

 

Στο χώρο της ψυχικής υγείας έχουμε τις ακόλουθες διαφοροποιήσεις.Ψυχιατρικη και  Νευρολογια που είναι κλάδοι της ιατρικής, Ψυχολογια που έχει κυρίως φιλοσοφικό χαρακτήρα, και Ψυχαναλυση που διερευνά το βάθος του ανθρώπινου ψυχισμού και οδηγεί στην συνειδητοποίηση του ανθρώπου και   ψ υ χ ο θ ε ρ α π ε ι α   που είναι η δυνατότητα, η οποία δ ί ν ε τ α ι  στον άνθρωπο για να θεραπευθει.

 

Αποτέλεσμα εικόνας για Αληθινη Θεραπεια.

 

 

Η ψυχιατρικη, μπορει να θεωρηθη συγγενης με τη νευρολογια. Ειναι επιστημη, αφού χρησιμοποιεί καθαρά επιστημονικές μεθόδους στην έρευνά της, και είναι φανερή στα πορίσματά της η σχέση αιτίου – αποτελέσματος. Αντιθετα με τις επιστημες ψυχιατρικη και νευρολογια,η ψυχανάλυση και η ψυχοθεραπεία, ασχολούνται με μοναδικά γεγονότα π ο υ   δ ε ν  αναπαράγονται στο εργαστήριο.

Επιδιωξη της ψυχαναλυσης Ειναι μια “φυσιολογικη” συμπεριφορα, που ομως δεν ειναι παντα η ιδια, αλλα εξαρταται απο τον πολιτισμο και το περιβαλλον, και βεβαια κρινεται με βαση υποκειμενικες παρατηρησεις σε ανθρωπους.

 

Αποτέλεσμα εικόνας για Αληθινη Θεραπεια.

 

 

Στη Θεραπευτικη Διδασκαλια Των Πατερων της Εκκλησίας, την οποία αναζητούν στην δύση με πολύ μεγαλύτερη θέρμη απ’ ό,τι στην Ελλάδα, γινεται Ιδιαίτερη αναφορά στα Πάθη, Που ορίζονται Ως “Κινήσεις Ψυχής Παρά Φύσιν”, τα οποία δεν πρέπει να ξεριζωθούν, αλλά να μεταμορφωθούν προς το αγαθό – φυσικό,όπως και οι  Λογισμοί, που Είναι Λογικές Προτάσεις που συνδέονται με κατάλληλες εικόνες και μπορούν να εξελιχθούν σε Πράξη και να γίνουν Πάθος Ακόμα η φαντασια, υπάρχει υπερτροφική στον συγχρονο άνθρωπο, και οδηγεί σε δ ι α σ τ ρ ο φ ή  της πνευματικής ζωής, Αιχμαλωτίζει τον νού και οδηγεί στην ασθένεια-Αμαρτία.

 

Αποτέλεσμα εικόνας για Αληθινη Θεραπεια.

 

Ο  Νούς  έχει την δυνατότητα Να Επικοινωνηση Με Τον Θεο Και Να Οδηγηση Τον Ανθρωπο Στην Θεωση, και η αίσθηση, ως άλογη δύναμη της ψυχής που επικοινωνεί με την κτίση αλλά δεν μπορεί να γνωρίση το Θεό.

Αναμεσα Στον Νου Και Την Αισθηση Λειτουργουν Αλλες Τρεις Δυναμεις Της Ψυχης.

Η Φαντασία, Η Δόξα ( Γνώμη ) και Η Διάνοια,

που επεξεργάζονται τις παραστάσεις της αισθήσεως.Για την υπέρβαση αυτών λειτουργεί η μέθοδος Θεραπείας της Ορθόδοξης Παράδοσεως, όπου λειτουργεί η Εκκλησία ως κοινότητα στην οποία εντάσσεται κανείς κι εκεί συντελειται η θεραπεια με την βοηθεια των μυστηριων, Της Ασκησης, Της Υπακοης,Της Αγαπης ΚαιΤων Κανονων Των Πατερων,  που λειτουργουν Οχι Ως Νομοι Αλλα Ως Φαρμακα 

Ποια Λοιπον Ειναι Η Μεθοδος Θεραπειας;

Κατ’ αρχάς η Εκκλησία εργάζεται και λειτουργεί  Ως Κοινότητα. Υπάρχει ένας χώρος κοινωνικός, και όχι απλώς θρησκευτικός. Υπάρχει ένας συγκεκροτημένος θεσμός που αποτελείται από Μητροπόλεις, Ενορίες και Μοναστήρια. Εντασσεται Κανεις Στον Πνευματικο Αυτον Χωρο Και Αρχιζει Η θ ε ρ α π ε ι α.  Βέβαια αυτό έχει σχέση με την ελευθερία του ανθρώπου, αφού τίποτε δεν γίνεται ανεξάρτητα από το αυτεξούσιό του.Η Θεραπεια Γινεται Με Τα Μυστηρια Και Την Ασκηση. Τα τρία βασικά μυστήρια είναι το Βαπτισμα, Το Χρισμα, Και Η Θεια Ευχαριστια. Και εκτός από αυτά είναι και άλλα μυστήρια, όπως:

Η Ιερωσύνη, Η Μετάνοια, Το Ευχέλαιο Και Ο Γάμος. Άσκηση είναι ο τρόπος εκείνος με τον οποίο ο άνθρωπος προετοιμάζεται για να μεθέξη των μυστηρίων και μάλιστα ο τρόπος εκείνος που κάνει τον άνθρωπο να ανήκει, οργανικά στον χώρο της Εκκλησίας.Όταν κανείς ανήκει σε ένα χώρο πρέπει να τηρει και τους κανονισμούς που τον διέπουν.

 

Σχετική εικόνα

 

 

Οι Κανονισμοι Αυτοι Ειναι Οι Εντολες Του Χριστου Και Οι Κανονες Των Πατερων Της Εκκλησιας Που Λειτουργουν Ως Θεραπευτικα Φαρμακα Και Οχι Ως Εισαγγελικες Και Δικαστικες Τιμωριες.

Υπάρχει όμως και μια ιδιαίτερη μέθοδος την οποία χρησιμοποιεί κανείς για να αποκτήση την ¨εσωτερική ειρήνη¨. Κάθε επιστήμη έχει την μέθοδό της, την οποία αν δεν γνωρίση ο άνθρωπος δεν μπορεί να την μάθη και να την εξασκήση. Η Μεθοδος Αυτη Διδασκεται. Ένας Γιατρος Πρεπει Να Σπουδασει Θεωρητικα Και Πρακτικα Πανω Στις Ασθενειες Που Θα Κληθει Να Θεραπευση.Το ιδιο συμβαινει και με την ορθοδοξη θ ε ο λ ο γ ι α.

 

Αποτέλεσμα εικόνας για Ν.Ι.

 

Ειναι Μια Εμπειρικη Επιστημη 

Οπότε   εκείνο που απομένει από όλους μας είναι:

Να Σπουδάσουμε Την Ορθοδοξία, Να Την Αναζητήσουμε. Τίποτε δεν είναι δεδομένο, Ουτε Γνωριζουμε Την Ορθοδοξια επειδή εκκλησιαζόμαστε κατά αραιά διαστήματα.

 

Αποτέλεσμα εικόνας για Αληθινη Θεραπεια.

 

 

Η Ορθοδοξία δεν είναι αυτό που βγαίνει και φαίνεται στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, αλλά κάτι άλλο βαθύτερο και ουσιαστικότερο . Και αυτή η σπουδή είναι απαραίτητη, ακριβώς Γιατί Πάσχουμε Από Κατάθλιψη, Μας Διακατέχει Ο Φόβος Και Η Αγωνία Του Θανάτου.

 

Αποτέλεσμα εικόνας για Αληθινη Θεραπεια.

 

Η Ορθοδοξη Εκκλησια Με Την Θεολογια Της, Που Ειναι Κυριως Και Προ Παντος ¨Ψυχοθεραπευτικη¨, Μας Βοηθα Να Υπερβουμε Τα Υπαρξιακα Αυτα Προβληματα Και Να Γινουμε Απελευθεροι Ιησου Χριστου.

 

Σχετική εικόνα

 

Ν.Ι.

Advertisements

Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ..ΩΣ ΒΑΣΙΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ..

 

 

 

Η παρουσία του Μητροπολίτου Ναυπάκτου στη ¨Διεθνή Θεολογική Κοινότητα¨ως κατ εξοχήν Θεολόγου, είναι αδιαφιλονίκητη.Αυτό βεβαιώνει ο μεγάλος αριθμός βιβλίων Του , που έχουν εκδοθή στην  ελληνική γλώσσα,και έχουν μεταφρασθή στις περισσότερες γλώσσες του κόσμου ,σε αρκετές μάλιστα, χωρίς να το γνωρίζει ο ίδιος.Αυτό δείχνει το μεγάλο ενδιαφέρον των ανα τον κόσμο Ορθοδόξων και μή, για τη διδασκαλία Του,που είναι ε μ π ε ι ρ ι κ ή  και γι αυτό θεραπευτική.

 

 

Μεταξύ των πολλών ανα τον κόσμο ταξιδιών του,όπου πάντα προσκεκλημένος, ομιλούσε για διάφορα σημαντικά , Θεολογικά ,αλλά και γενικού ενδιαφέροντος όπως ιατρικά,  θέματα,πρόσφατα παρέστη στην θεμελίωση ενος ειδικού κέντρου π α ρ η γ ο ρ η τ ι κ ή ς   θεραπείας καρκινο παθών στο αρχικό στάδιο , στη Ρουμανία, όπου εμα μεγάλο τμήμα της, βασίζεται καθαρά στην Ορθόδοξη θεραπευτική προοπτική, που π ρ ώ τ ο ς  ανέδειξε ο Σεπτός Ιεραρχης  Εκεί μπροστά σε ένα πολυπληθές ακροατήριο ακαδημαϊκών δασκάλων και πλήθους πιστών ,μίλησε για την Θεολογία, αλλά και την Ψυχολογία και Νευροεπιστήμη.

 

 

Στη συνέχεια παραθέτουμε μια σύντομη περίληψη των όσων είπε ο Σεβαστός Ιεράρχης στους Ορθοδόξους αδελφούς μας της Ρουμανίας,όπως αυτά δημοσιεύθηκανστην¨Εκκλησιαστική Παρέμβαση¨της Μητροπόλεως Ναυπάκτου. 

 

Είναι σαφής η διδασκαλία τής Εκκλησίας ότι ο άνθρωπος είναι δισύνθετος,αποτελείται από ψυχή καί σώμα σέ μιά ενότητα.Υπάρχει δέ μεγάλη σχέση μεταξύ τους, όπως δύο ερωτευμένοι,κατά τήν εικόνα πού χρησιμοποιούν οι Πατέρες τής Εκκλησίας.Είναι μυστήριο πώς ενώθηκε η ψυχή μέ τό σώμα κατά τήν σύλληψη,αλλά είναι καί μυστήριο πώς χωρίζεται η ψυχή από τό σώμα κατά τόν θάνατο.

Η ψυχή συνδέεται στενά μέ τήν ζωή, δηλαδή δέν υπάρχει ζωή στό σώμα χωρίςτήν ύπαρξη τής ψυχής, καί επομένως η ψυχή ενεργεί σέ όλο τό σώμα, διαφοροτρόπως.

 

 

Δέν συγκρατεί τό σώμα τήν ψυχή, αλλά η ψυχή κρατά σέ ενότητα τό σώμα.Ο άνθρωπος, όμως, από τήν δημιουργία του έχει καί τήν Χάρη τού Θεού, τό λεγόμενο ¨πνεύμα¨.

Δέν πρόκειται γιά τό τρισύνθετο, αλλά γιά τήν Χάρη τού Θεού, πού χαρίτωνε τούς Πρωτοπλάστους καί στήν ψυχή καί στό σώμα.Συγχρόνως ο άνθρωπος, κατά τήν διδασκαλία τής Παλαιάς Διαθήκης,είναι δημιουργημένος κατ’ εικόνα καί καθ’ ομοίωση Θεού.

 

 

Τό κατ’ εικόνα είναι τό λογικό καί τό αυτεξούσιο, τό καθ’ ομοίωση είναι η θέωση.Έτσι, ο άνθρωπος από τήν δημιουργία του έχει ορμή νά οδηγηθή πρός τόν Θεό,νά γίνη θεούμενος.

Επομένως, δέν αρκεί η βιολογική ζωή, ούτε τό λογικό καί τό αυτεξούσιο,αλλά η κοινωνία τού ανθρώπου μέ τόν Θεό, η θέωση, ο αγιασμός, η τελείωση.Ο Απόστολος Παύλος κάνει λόγο στίς Επιστολές πού απέστειλε στούς Χριστιανούς τών Εκκλησιών,τίς οποίες ίδρυσε, γιά τόν σαρκικό, ψυχικό καί πνευματικό άνθρωπο.Ο σαρκικός καί ψυχικός είναι αυτός πού έχει όλα τά στοιχεία τού ανθρώπου, τίς ικανότητες, αλλά δέν έχει τό Άγιον Πνεύμα.Ο πνευματικός άνθρωπος είναι αυτός πού έχει ψυχή καί σώμα, αλλά καί τά δύο αυτά στοιχεία χαριτώνονται από τό Άγιον Πνεύμα.

Έτσι, πνευματική ασθένεια, γιά τήν οποία κάνει λόγο η Ορθόδοξη θεολογία,είναι η στέρηση τού Αγίου Πνεύματος, τό νά παραμένη ο άνθρωπος στήν φυσική ανθρωπολογία,στό σώμα καί τήν ψυχή, καί νά μή φωτίζεται καί αγιάζεται από τό Άγιον Πνεύμα.Μέσα από αυτήν τήν προοπτική κάνουμε λόγο γιά πνευματικές ασθένειεςπού πρέπει νά θεραπευθούν, ώστε νά ικανοποιηθή ο απώτερος σκοπόςτής δημιουργίας τού ανθρώπου.

Ο Χριστός είναι θεραπευτής, γιατί θεραπεύει τίς πνευματικές ασθένειες,οι οποίες θεραπείες έχουν συνέπειες καί στό σώμα καί μερικές φορές ο Χριστός θεραπεύει καί σωματικές ασθένειες, όπως τό βλέπουμε στά θαύματα πού επετέλεσεκαί επιτελεί διά τών αγίων.Η ψυχή, κατά τήν διδασκαλία τού αγίου Γρηγορίου τού Παλαμά,¨πανταχού τού σώματός εστιν¨.Συγχρόνως, είναι ενιαία καί πολυδύναμη, δηλαδή έχει πολλές δυνάμειςπού λειτουργούν παράλληλα.

Μεταξύ τών δυνάμεων αυτών είναι η λογική ενέργεια καί η νοερά ενέργεια.Η λογική ενέργεια τής ψυχής λειτουργεί στόν εγκέφαλο τού ανθρώπουκαί χρησιμοποιεί όλα τά στοιχεία του γιά νά εκφρασθή.

 

 

Είναι γνωστόν από τήν σύγχρονη νευροεπιστήμη ότι ο εγκέφαλος τού ανθρώπου είναι ένα εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας καί χημικών ενώσεων.Η ενέργεια παράγει χημικές ενώσεις (νευροδιαβιβαστές) καί οι χημικές ενώσειςπαράγουν ενέργεια.

Έτσι μεταδίδονται οι πληροφορίες στό κεντρικό νευρικό σύστημα,σχηματίζονται οι σκέψεις καί τά συναισθήματα.Οι νευρώνες, οι συνάψεις τών νευρώνων καί οι έκκρισεις τών νεβροδιαβιβαστών βοηθούν στήν εκδήλωση τής λογικής ενέργειας τής ψυχής τού ανθρώπου.

Όταν καταστρέφεται τό όργανο τού εγκεφάλου, τότε δέν εκφράζεταιη λογική ενέργεια, όπως όταν βλάπτεται ο οφθαλμός δέν λειτουργείη αίσθηση τής οράσεως, ενώ υπάρχει τό όργανο τού οφθαλμού.

Στό θέμα αυτό έχει πολλά νά μάς διδάξη η σύγχρονη νευροεπιστήμη,τής οποίας μάλιστα ένας κλάδος της ονομάζεται νευροψυχολογία,η οποία αποδέσμευσε τήν ψυχολογία από τήν φιλοσοφία καί διαδοχικάτήν συνέδεσε μαζί της, οπότε στήν εποχή μας υπάρχει η λεγόμενη γνωσιακή νευροεπιστήμη.

Τό λέγω αυτό γιατί σήμερα οι ψυχολόγοι, οι ψυχο θεραπευτές καί οι θεολόγοι πρέπει νά λαμβάνουν σοβαρώς υπ’ όψη τουςτά πορίσματα τής νευροεπιστήμης.Έχουν γίνει πολλές ανακαλύψεις στό θέμα αυτό μέ τήν μέθοδο

τής λ ε ι τ ο υ ρ γ ι κ ή ς  απεικόνισης τού εγκεφάλου,πού δέν μπορούμε νά αγνοούμε.Αυτό σημαίνει ότι η κακή λειτουργία τού κεντρικού νευρικού συστήματος επηρεάζει τήν ψυχολογία τού ανθρώπου,καθώς επίσης καί η κακή ψυχολογία τού ανθρώπου, επηρεάζει τήν λειτουργία τού εγκεφάλου, αφού υπάρχει μιά αλληλεξάρτηση μεταξύ γονιδίων καί περιβάλλοντος.

Η νοερά ενέργεια τής ψυχής στήν φυσική της κατάσταση πρέπει νά ευρίσκεται στήν καρδιά.Όταν οι Πατέρες κάνουν λόγο γιά καρδιά εννοούν τήν ¨βαθεία καρδία¨, πού βρίσκεται στό βάθος τής σαρκικής καρδιάς.Όσοι έχουν εμπειρία αυτής τής καταστάσεως κάνουν λόγο γιά θερμότητα,γιά σκίρτημα.Φαίνεται ότι αυτή η χαρά καί η αγάπη κάνουν καί τό σωματικό όργανο τής καρδιάς νά κινήται, οπότε εκεί αισθάνονται τήν νοερά ενέργεια.

 

 

Από τίς μελέτες πού έκανα στά κείμενα τών αγίων Πατέρων τής Εκκλησίας,διαπίστωσα ότι αυτό πού οι άγιοι Πατέρες χαρακτηρίζουν καρδιά είναι τό παθητικό μέρος τής ψυχής, δηλαδή τό επιθυμητικό καί τό θυμικό.Πρόκειται γιά μιά πνευματική εμπειρία.Εκεί στήν καρδιά ενεργεί η νοερά ενέργεια, όταν αποσπασθή από τήν δυναστεία τής λογικής, τών παθών καί τού περιβάλλοντος,εκεί γίνεται η εσωτερική λεγομένη νοερά καί καρδιακή προσευχή,εκεί φανερώνεται ο Θεός.

Κατά τήν διδασκαλία τών Πατέρων τής Εκκλησίας ο άνθρωπος δέν είναι μόνος καί αυτόνομος στόν κόσμο Υπάρχει ο Θεός πού τόν δημιούργησε καί ο διάβολος, πού ήταν αρχάγγελος-εωσφόρος καί εξέπεσε από αυτήν τήν δόξα καί έγινε σκοτεινό πνεύμα.Έτσι, η Χάρη τού Θεού καί η ενέργεια τού διαβόλου,ενεργούν στήν σχέση μεταξύ ψυχής καί σώματος, καί στήν σχέση μεταξύ λογικήςκαί νοεράς ενέργειας.

 

 

Η Χάρη τού Θεού διαπορθμεύεται από τήν ψυχή στό σώμα καί χαριτώνειτήν λογική ενέργεια, γιά νά έχη αγαθούς λογισμούς καί νά προσεύχεται λογικά,καί τήν νοερά ενέργεια γιά νά προσεύχεται νοερά.Αλλά καί ο διάβολος επηρεάζει τήν ψυχή καί τό σώμα καί ενεργεί στήν λογική ενέργεια τού ανθρώπου μέ τούς κακούς λογισμούς, καί στήν νοερά ενέργεια τού ανθρώπου μέ τήν σκότωσή της.

Οι Πατέρες διδάσκουν ότι η ψυχή καί οι ενέργειές της λειτουργούν Κατά Φύσιν, Παρά Φύσιν Καί Υπέρ Φύσιν.Η κατά φύσιν λειτουργία τής λογικής καί νοεράς ενέργειας τής ψυχής,είναι νά παραμένουν στά φυσιολογικά επίπεδα καί νά εκδηλώνωνται μέ μιά συναισθηματική καί κοινωνική ισορροπία, καί νά έχουν κίνηση πρός τόν Θεό.

Η παρά φύσιν λειτουργία τής λογικής καί νοεράς ενέργειας τής ψυχής είναι νά κινούνται μακράν τού Θεού καί μέ εμπάθεια πού εκδηλώνεται μέ οργή, επιθετικότητα, μίσος εναντίον τών ανθρώπων.Καί η υπέρ φύσιν κίνηση τής λογικής καί νοεράς ενέργειας τής ψυχής είναι όταν υπερβαίνωνται τά πάθη καί η λεγόμενη φυσική ισορροπία καί αναφέρωνται στόν Θεό, διά τού φωτισμού καί τής θεοπτίας.

Αυτή η ανάλυση έχει μεγάλη σημασία γιατί υπάρχουν καταστάσεις πού είναι τής θείας Χάριτος καί δέν μπορούν νά κατανοηθούν καί νά ερμηνευθούν από τήν ανθρώπινη επιστήμη.Όπως υπάρχουν εκδηλώσεις πού είναι δαιμονικές καί διαφέρουν σαφώς από τίς ψυχολογικές.

Έτσι, πρέπει κανείς Νά Έχη Διάκριση Γιά Τό Πότε Μιά Αρρώστια Είναι Ψυχολογική Ή Ψυχιατρική,Πότε Είναι Δαιμονική Καί Πότε Μιά Κατάσταση Είναι Τής Θείας Χάριτος.Δηλαδή, πρέπει νά διακρίνωνται τά ενεργήματα τής θείας Χάριτος από τίς δαιμονικές ενέργειες καί τίς φυσικές καταστάσεις.

 

 

 

 

Συγκεκριμένα, γιά τίς ασθένειες πρέπει νά ξεχωρίζεται πότε είναι σωματικές,π ό τ ε  είναι ψυχολογικές, πότε είναι δαιμονικές καί πότε, αλλά καί πόσο, υφίσταται η αλληλεπίδραση μεταξύ τους.

Μέ βάση τήν ανάλυση αυτή μπορούμε νά σχηματίσουμε τέσσερις περιπτώσεις,όπως τίς έχει επισημάνει ο π. Ιωάννης Ρωμανίδης.

Στήν πρώτη περίπτωση νά λειτουργή καλά η λογική ενέργεια καί νά μή λειτουργή καθόλου καλά ή νά υπολειτουργή η νοερά ενέργεια.

Στήν δεύτερη περίπτωση νά μή λειτουργή καλά η λογική ενέργεια καί νά λειτουργή καλά η νοερά ενέργεια.

Στήν τρίτη περίπτωση νά λειτουργούν καλά καί οι δύο ενέργειες,λογική καί νοερά.Καί στήν τέταρτη περίπτωση νά μή λειτουργούν καλά οι δύο αυτές ενέργειες.Τό συμπέρασμα είναι ότι οι καλοί Πνευματικοί Πατέρες πρέπει νά γνωρίζουντήν αρμοδιότητά τους, όπως τό ίδιο πρέπει νά γίνεται καί απότούς γιατρούς νευρολόγους- ψυχιάτρους καί τούς ψυχολόγους-ψυχοθεραπευτές,αλλά νά καθορίζουν καί τόν βαθμό καί τόν τρόπο τής συνεργασίας τους.

Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει βαθύ πόνο, είναι ολόκληρος μιά πληγή,η οποία εκδηλώνεται σωματικά, ψυχολογικά καί πνευματικά καί πρέπει όλοι νά αγωνιζόμαστε καί νά συνεργαζόμαστε γιά νά τόν βοηθήσουμε.Έχουμε χρέος απέναντί του, όχι μόνο γιά νά αποκτήση σωματική υγεία καί ψυχολογική ισορροπία, αλλά νά ικανοποιήση τήν ορμή του πρός τόν Θεό